تاریخچه المپیاد نجوم و اختر فیزیک

stars

M45_Pleiades_Stromar

andromeda-galaxy-galaxies-outer-space-stars-2400x1350-wallpaper

VCf1lhA
در سال ۱۹۹۶ اولین المپیاد جهانی نجوم، بین دو کشور روسیه و سوئد برگزار شد. پس از دوازده دوره در سال ۲۰۰۷ این المپیاد با تغییرات اساسنامه‌ای المپیاد جهانی نجوم و اختر فیزیک نام گرفت که اولین دوره جدید در تایلند، دومین دوره در اندونزی و سومین دوره آن (۲۰۰۹) در ایران برگزار شد. حضور موفق دانش آموزان ایرانی در عرصه رقابت‌های جهانی و همچنین تجربه خوشایند میزبانی المپیاد جهانی فیزیک ۲۰۰۷ در اصفهان، موجب گردید تا در رای گیری هیأت داوران در تایلند، میزبانی سومین المپیاد جهانی و اختر فیزیک ۲۰۰۹ به ایران واگذار شود.
روسیه اولین میزبان اسن مسابقات بوده و تا کنون در کشورهای روسیه (۶بار)، اوکراین (۳بار)، چین (۲بار)، سوئد، هند، تایلند، اندونزی و ایران (هرکدام ۱بار) برگزار شده ‌است.

ایران در المپیاد جهانی نجوم
جمهوري اسلامي ايران براي نخستين بار در سال 2003 ميلادی (1382) به طور غير رسمی و با حمايت سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (سمپاد)، تيمي متشکل از يک دانش آموز دختر و دو دانش آموز پسر را براي شرکت در هشتمين المپياد جهاني نجوم به کشور سوئد اعزام نمود. ره آورد اين تيم که صرفاً از دانش آموزان مدارس استعدادهای درخشان تهران انتخاب شده بود، سه مدال برنز بود.
سال بعد (2004) با حمايت سمپاد، امتحانات المپياد نجوم در تمام مدارس تحت پوشش اين سازمان در سراسر کشور برگزار شد و تيمي متشکل از 5 دانش آموز انتخاب شد. هر پنج عضو اين تيم دختر بودند. اين تيم براي شرکت در نهمين المپياد جهاني نجوم به کشور اکراين سفر کرد. در آن سال تيم ايران موفق به کسب يک مدال طلا، دو مدال نقره و دو مدال برنز شد. شايان ذکر است که خانم سارا فيض بخش، برنده مدال طلا، تنها دختري بود که در ميان دانش آموزان دختر شرکت کننده از سراسر جهان در اين دوره از المپياد جهاني موفق به کسب مدال طلا شد.
در سال 1384 باشگاه دانش پژوهان جوان با اخذ مجوزهای لازم از سوی شوراي عالي انقلاب فرهنگی، کميته علمی نجوم را تشکيل داد و آزمون المپياد نجوم را در بين دانش آموزان سراسر کشور برگزار کرد. در اين دوره، تيم ملي ايران از چهار دانش آموز دختر و سه دانش آموز پسر تشکيل شده بود که در مسابقات جهاني المپياد نجوم در چين شرکت و با کسب يک مدال طلا، دو مدال نقره و سه مدال برنز و يک ديپلم افتخار، مقام چهارم جهان را کسب کرد. خانم آزاده فتاحي علاوه بر کسب مدال طلا دراين دوره موفق به کسب مدال ويژه بالاترين نمره در امتحان تئوري نيز شد. اين بار نيز دانش آموز دختر ايران، تنها دختر دارنده مدال طلاي جهان بود.
يازدهمين المپياد جهاني نجوم در سال 2006 در کشور هندوستان برگزار شد. تيم ملي ايران با يک دانش آموز دختر و چهار دانش آموز پسر در اين المپياد شرکت کرد. در اين دوره ،تيم ملي در ايران با يک مدال طلا، دو مدال نقره و دو مدال برنز موفق به کسب مقام سوم در جهان شد.
در سال 2007 جمهوري اسلامي ايران با تيم ملي المپياد نجوم خود(شامل دو دانش آموز دختر و شش دانش آموز پسر) در دوازدهمين المپياد جهاني نجوم اوکراين موفق به کسب مقام اول جهان در رده سني زير 17 سال شد.
دانش آموزان ايراني با کسب سه مدال طلا و پنج مدال نقره براي کشور افتخار آفريني کردند. در اين دوره آقاي سيد امير سادات موسوي دانش آموز ملايري ، برنده مدال طلا و موفق به کسب بالاترين نمره در بين دانش آموزان شرکت کننده شد. همچنين خانم الهه نقيب که در دوره يازدهم المپياد جهاني در کشور هندوستان موفق به کسب مدال طلا شده بود در اين دوره نيز برنده مدال طلا شد. همزمان با برگزاري المپياد دوازدهم، با توجه به تغييرات عمده اي که در اساسنامه المپياد جهاني نجوم ايجاد شده بود تيم 5 نفره کشورمان در اولين المپياد آزمايشي نجوم اختر فيزيک که در تايلند برگزار گرديد ، شرکت و با کسب يک مدال طلا و چهار مدال برنز به کشور بازگشت.
در سال 2008 تيم 5 نفره کشورمان مرکب از دارندگان مدالهاي سالهاي قبل در دومين المپياد نجوم و اخترفيزيک (دور جديد) اندونزي شرکت و با کسب يک مدال طلا، يک نقره و دو برنز و يک ديپلم افتخار با کسب رتبه چهارم جهان به کشور بازگشت.
حضور موفق دانش آموزان ايراني در عرصه رقابت هاي جهاني و همچنين تجربه خوشايند ميزباني المپياد جهاني فيزيک 2007 در اصفهان، موجب گرديد تا در راي گيري هيأت داوران در تايلند، ميزباني سومين المپياد جهاني و اختر فيزيک 2009 به ايران واگذار شود.
در سال 2009 این المپیاد در ایران برگزار شد و تیم ایران با یک تیم پنج نفره به عنوان تیم اصلی و یک تیم 4 نفره به عنوان تیم میهمان شرکت کرد. در این رقابت ایران موفق به کسب 4 مدال طلا، 4 مدال نقره و یک مدال برنز شد.
از سال 2010 تا به امروز، کشور ایران با دو تیم (الف و ب) در رقابتهای جهانی شرکت کرده و همواره جزو 3 تیم برتر جهان بوده است.

نحوه برگزاری مراحل سه‌گانه المپیاد نجوم
المپیاد نجوم همچون المپیادهای دیگر طی 3 مرحله توسط باشگاه دانش پژوهان جوان برگزار می­‌شود.

در مرحله اول همه علاقه مندان در سراسر کشور در یک آزمون تستی شامل 35 سوال شرکت می‌کنند. این آزمون معمولا در اواخر بهمن هر سال برگزار و نتیجه آن اواخر اسفند ماه اعلام می­‌شود (نمره کف قبولی مرحله اول المپیاد نجوم عموما بین 10% تا 15% است). بعد از این مرحله و پذیرش حدود 600 تا 800 نفر از پایه دوم و سوم آزمون مرحله دوم برگزار می شود. مرحله دوم المپیاد نجوم حدود 70 روز پس از مرحله اول و در دهه اول اردیبهشت سال بعد برگزار می­‌شود. این آزمون به صورت کتبی شامل 6 تا 10 سوال و به مدت زمان 270 دقیقه بر گزار می‌گردد. پیداست که آزمون مرحله دوم آزمون ساده ای نیست و اکثر کسانی هم که المپیاد می­‌خوانند در واقع برای عبور از این مرحله تلاش می­‌کنند. بعد از این آزمون حدود 40 نفر از کل کشور پذیرفته شده و در تابستان آن سال به مدت 2.5 ماه در کلاس­های فشرده باشگاه دانش پژوهان شرکت می­کنند (کف قبولی مرحله دوم بنابر نتایج سال­های گذشته بین 28% تا 40% نمره کل آزمون بوده است).

در مرحله سوم، 40 نفر برگزیده­‌ی مرحله دوم در یک دوره آموزشی در تهران شرکت می­‌کنند و به آنها مباحثی بسیار پیشرفته­‌تر از مباحث قبل تدریس می­‌شود. در پایان دوره­‌ی تابستانه از آنها امتحان‌های تئوری و عملی (برخلاف مراحل اول و دوم، در مرحله سوم آزمون عملی رصد سهم عمده ­ای در نتایج و تعیین رنگ مدال دانش­‌آموزان دارد) گرفته خواهد شد و با توجه به نتایج به دست آمده به 10 نفر اول مدال طلا و مابقی مدال نقره و برنز اهدا می‌شود. در صورتی که نمرات دانش­‌پژوهی بسیار پایین باشد به ایشان مدالی تعلق نخواهد گرفت و با اهدای یک دیپلم افتخار از وی قدردانی به عمل می‌آید.

پاسخ

3 × سه =